Verwarming & Warm Water

All-electric Warmtepomp

Verwarming, koeling en warm tapwater

In maart 2022 was het zover: mijn huis ging officieel volledig van het gas af. Geen hybride tussenoplossing, maar in één keer all-electric. En dat in een rijtjeshuis uit 1981 met deels nog oude isolatie!

Mijn installatie

Na veel strubbelingen met installateurs die vooraf een dure warmteverliesberekening eisten, vond ik in de Saman Groep een partij die het wel aandurfde.

Warmtepomp: Daikin Altherma LT Lucht-Water warmtepomp (6,0 kW).

Belangrijke tip: Bestel de optionele koelfunctie meteen mee! De installateur gaf aan dat dit achteraf technisch niet meer toe te voegen is.

Warm water: Een flinke Daikin Altherma boiler van 300 liter (ruim voldoende voor een 3-persoonshuishouden). Omdat warm water maken met een warmtepomp erg goedkoop is, hoeven we hier absoluut geen kookwekker naast de douche te zetten.

Afgifte: Beneden de ingefreesde vloerverwarming, boven mochten de oude cv-radiatoren gewoon blijven hangen.

Buitenunit: Deze staat beschut maar met voldoende vrije luchtruimte achterin de tuin onder het afdak.

De voorbereidingen

Voordat de monteurs kwamen, moest er flink geklust worden:

Stroomverzwaring: De meterkast is uitgebreid naar 3-fasenstroom. Samen met de elektricien heb ik zelf de stroomkabel door de kruipruimte getrokken.

Bijkeuken leegruimen: De complete bijkeuken moest leeg zodat de monteurs ruimte hadden voor de binnenunit en de grote 300L boiler.

Technische inrichting (Voor de kenners)

Mijn systeem is bewust heel minimalistisch en efficiënt ingericht, zonder onnodige toeters en bellen:

Geen zone-indeling: Het hele huis wordt als één zone gezien.

Pomploze verdelers: Zowel beneden als boven werk ik met een pomploze verdeler.

Geen thermostaat: Er hangt geen fysieke thermostaat (zoals de Madoka) meer in de kamer. De warmtepomp draait puur weersafhankelijk.

Slimme Tibber-sturing: De vrijgekomen P1P2-kabeltjes gebruik ik om de warmtepomp via een Daikin Altherma P1P2 MQTT interface uit te lezen in Home Assistant. (Gekocht bij GS Smart (Viet Dzung) in Vietnam). Daarnaast draait de slimme Smart Grid-software van Erik Eng. Deze kijkt naar de Tibber-kwartierprijzen en past de watertemperatuur (leaving water temperature) automatisch aan. Ook zorgt de software ervoor dat de 300L boiler voor warm water de dure piekuren vermijdt!

Hoe bevalt het? (De voordelen)

De warmtepomp draait inmiddels een paar jaar en het comfort is fantastisch:

Rustige warmte: Een warmtepomp verwarmt 24/7 heel traag en constant. De thermostaat staat altijd op dezelfde temperatuur. Dit sluit perfect aan op de zonnepanelen die overdag stroom leveren.

Gratis vloerkoeling: In de zomer pompt het systeem koud water door de vloeren. Dit koelt het huis met 3 tot 5 graden. Gecombineerd met goede zonwering is dit ruim voldoende om het binnen heerlijk fris te houden, zonder dat er een lelijke stroomvretende airco aan de gevel hoeft en zonder luchtstromen in huis. Omdat de zon dan hard schijnt, kost deze koeling dankzij de zonnepanelen nagenegen niets!

Geluid: De buitenunit maakt verrassend weinig geluid. Geen diep gebrom, je hoort alleen zacht de lucht blazen. De buren hebben er nog nooit last van gehad.

Oude situatie met CV-ketel

Nieuwe situatie met boiler en warmtepomp

Eerste keer opwarmen

Echt van het gas af gegaan!! Het is gelukt!!

Op 30 mei 2022 is de gasmeter en de fysieke gasleiding definitief en gratis verwijderd door de netbeheerder via Mijnaansluiting.nl. Toen scheelde dat direct € 228 per jaar aan vaste netbeheerkosten. Met de huidige tarieven van 2026 is die vaste besparing inmiddels zelfs opgelopen tot ruim € 300 per jaar.

gasleiding wordt verwijderd

gasmeter is verwijderd

afsluitdop waar eerst de gaskraan zat in de keuken (de hele tegel vervangen zou mooier zijn…)

Vloerverwarming

Lage temperatuur verwarming

Om over te kunnen stappen op een all-electric warmtepomp had ik Lage Temperatuur Verwarming (LTV) nodig. Radiatoren zijn hiervoor minder efficiënt, dus koos ik voor vloerverwarming. Dit heb ik in twee fasen aangepakt.

Benedenverdieping: Infrezen (2021)

Beneden koos ik voor infrezen in de bestaande cementdekvloer.

De aanpak: Zelf frezen is zwaar en huren is prijzig. Daarom heb ik het frezen en het leggen van de slangen (ca. 40 m²) uitbesteed aan professionals. Zij waren in een halve dag klaar.

Mijn blunder (Goedkoop is duurkoop): Om kosten te drukken, smeerde ik samen met mijn zoon en een vriend de sleuven zelf dicht met zelfgemengd zandcement. Jaren later, toen het laminaat eruit ging, bleek het zandcement deels losgekomen te zijn. Ik heb alles moeten herstellen met professionele Uzin-primer en mortel. Dus bespaar niet op de vulling van je sleuven en gebruik direct een hoogwaardige substantie.

Belangrijke tip voor laminaat: Leg géén dikke, groene ondervloerplaten terug (die houden de warmte tegen), maar gebruik een speciale, dunne folie die geschikt is voor vloerverwarming en -koeling. En haal grote vloerkleden weg want die houden de warmte uit de vloer tegen.

meubels eruit

meubelstalling onder afdak

sleuven dichtgesmeerd

pomploze verdeler in bijkeuken

Bovenverdieping: Zelf leggen met noppenplaten (2024)

In november 2024 wilde ik ook boven van de radiatoren af. Reden: ze waren oud én tijdens het koelen met de warmtepomp in de zomer vielen er koude condensdruppels van de radiatorleidingen.

De aanpak: Omdat ik niet wist of er leidingen in de verdiepingsvloer liepen, durfde ik niet te frezen. Ik koos voor een droogbouw-opbouwsysteem met noppenplaten. De slangen klik je hier simpel in vast. Daarna heb ik de vloer zelf dichtgegoten met Omnicol gietmortel.

Mijn leermomenten: Het storten en gladkrijgen van de gietmortel met de hand was zwaar. Ook trokken de noppenplaten in de bochten omhoog (opgelost met extra inslagpluggen). Let op: door de verhoogde vloer moesten alle deuren boven ingekort worden! Gelukkig is een honingraat-opdekdeur makkelijk af te zagen als je er onderaan weer een houten balkje in lijmt. Al zitten mijn deurklinken nu wel een paar centimeter lager 😀

Onverwacht voordeel: Door de dikke laag gietmortel heb ik nu enorm veel thermische massa op de bovenverdieping. De vloer werkt als een batterij: hij houdt de warmte in de winter én de koelte in de zomer heel lang vast!

radiators verwijderen

afgezaagde cv-leidingen

vloerverwarming noppenplaten met slangen

vloerverwarming verdeler bovenverdieping

vloerverwarming pomploze verdeler bovenverdieping

gietmortel over noppenplaten en slangen

Zien hoe?

Als je wilt zien hoe het in zijn werk gaat, kijk dan op Youtube bij AlternatiefHuis. Hij heeft hetzelde systeem als ik, maar de vloer deed hij anders. Hij liet een betonmixer komen om de vloer erin te pompen en bij mij is het met de hand gedaan. De inslagpluggen kun je zien in de video van Klusvrouw. Het maken van de vloer met gietmortel vond ik niet gemakkelijk. Het was lastig om alles glad en even hoog te krijgen. De mortel heeft wat ‘self-levelling’ eigenschappen, maar niet zo veel als egaline. Dus heb ik over de gietmortel nog egaline gebruikt om het vlakker te maken.